Czerwcowe posiedzenie Podkarpackiego Forum Myśli Prawniczej zgromadziło przedstawicieli środowiska naukowego, sędziów, prokuratorów, adwokatów, radców prawnych oraz studentów zainteresowanych współczesnymi wyzwaniami stojącymi przed polskim systemem prawnym. Gościem specjalnym wydarzenia był Waldemar Żurek, Minister Sprawiedliwości, który przedstawił swoją ocenę aktualnej sytuacji wymiaru sprawiedliwości oraz kierunków planowanych reform.

- Gościliśmy dwóch byłych ministrów sprawiedliwości, prokuratora krajowego. Chcieliśmy zakończyć ten rok akademicki najmocniejszym akcentem, czyli udziałem pana ministra Waldemara Żurka. To nam się udało i dlatego, jak państwo widzicie, całe środowisko prawnicze Podkarpacia jest dziś reprezentowane - mówił Rektor WSPiA prof. Jerzy Posłuszny.

Podkarpackie Forum Myśli Prawniczej to jedno z najważniejszych wydarzeń organizowanych przez WSPiA, od lat tworzące przestrzeń do merytorycznej dyskusji o współczesnym prawie, funkcjonowaniu instytucji państwa oraz wyzwaniach stojących przed wymiarem sprawiedliwości.

Minister Sprawiedliwości na Podkarpackim Forum Myśli Prawniczej

Wprowadzając uczestników w tematykę spotkania, Minister podkreślał, że współczesne państwo prawa powinno być oceniane przede wszystkim przez pryzmat obywatela i jego prawa do rzetelnego sądu. Zwrócił uwagę, że wieloletnie spory dotyczące funkcjonowania instytucji państwowych doprowadziły do sytuacji, w której część obywateli zaczęła kwestionować stabilność systemu prawnego i pewność wydawanych rozstrzygnięć.

- Nie wolno nam zapominać, że sądy, prokuratura i prawnicy nie istnieją dla samych siebie. To nie jest sztuka dla sztuki. Jesteśmy po to, aby państwo dobrze funkcjonowało i aby obywatele czuli się w nim bezpiecznie – podkreślał Minister.

Odbudowa praworządności i reforma KRS. "Musimy cały czas myśleć o obywatelu"

Jednym z głównych tematów spotkania była kwestia odbudowy praworządności oraz przyszłości Krajowej Rady Sądownictwa. Waldemar Żurek przypomniał, że przygotowany przez jego zespół projekt ustawy dotyczącej KRS miał zakończyć wieloletni spór wokół funkcjonowania tego organu i przywrócić rozwiązania zgodne z konstytucyjnymi standardami oraz europejskim orzecznictwem.

Minister wskazywał, że mimo przygotowania kompleksowych rozwiązań legislacyjnych nie udało się doprowadzić do ich wejścia w życie. W jego ocenie jednym z najpoważniejszych problemów pozostaje brak współpracy pomiędzy rządem a Kancelarią Prezydenta, co utrudnia przeprowadzanie głębszych reform ustrojowych.

Wydaje mi się, że w tym gigantycznym sporze, który toczy się dziś w Polsce, musimy cały czas myśleć o obywatelu. O tym, co chcielibyśmy dla niego zrobić. Jak wyprostować te ścieżki. Czy jest to możliwe. Jaka jest perspektywa czasowa. Co nam się uda. Czy demokracja w ogóle przetrwa – zaznaczył.

W trakcie dyskusji szeroko odnosił się również do procesu wyboru nowych członków Krajowej Rady Sądownictwa oraz konieczności odbudowy społecznego zaufania do instytucji odpowiedzialnych za funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości.

Trybunał Konstytucyjny i przyszłość instytucji państwa. Odbudowa pozycji instytucji

Znaczną część wystąpienia poświęcono również sytuacji Trybunału Konstytucyjnego. Minister podkreślał, że jeszcze kilkanaście lat temu polski Trybunał był uznawany za jedną z najbardziej cenionych instytucji tego typu w Europie:

- Teraz musimy odpowiedzieć sobie na pytanie, jak tę pozycję odbudować. Dlatego potrzebujemy nie tylko dobrych prawników. Potrzebujemy ludzi, którzy mają charakter i nie odpuszczą w trudnej sytuacji.

Waldemar Żurek zwracał uwagę, że proces ten wymaga nie tylko zmian legislacyjnych, ale również zaangażowania osób gotowych do podejmowania odpowiedzialności za funkcjonowanie najważniejszych instytucji publicznych.

Jak usprawnić działanie sądów? "Sędzia musi mieć odpowiednie wsparcie"

Wiele miejsca poświęcono praktycznym problemom funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Minister wskazywał, że jednym z największych wyzwań pozostaje przewlekłość postępowań oraz przeciążenie sądów:

Podczas dyskusji podkreślano, że skuteczna reforma nie może ograniczać się wyłącznie do zwiększania liczby sędziów. Równie istotne jest zapewnienie odpowiedniego wsparcia organizacyjnego, rozwój cyfryzacji oraz zwiększenie liczby asystentów i referendarzy wspierających pracę sądów:

- Dlaczego są kraje, które mają znacznie mniej sędziów niż Polska, a ich system działa sprawniej? Bo sędzia musi mieć odpowiednie wsparcie. Musi mieć asystenta. Musi mieć zinformatyzowany system. Musi pracować na zdigitalizowanych aktach. Musi mieć odpowiednie wsparcie personelu pomocniczego – referendarzy, sekretariatów i asystentów

W odpowiedzi na pytania uczestników Minister zapowiedział dalsze działania związane z rozszerzaniem kompetencji referendarzy sądowych oraz wdrażaniem rozwiązań informatycznych, które mają ograniczyć formalizację postępowań i przyspieszyć rozpoznawanie spraw.

Istotnym wątkiem spotkania była również długo oczekiwana ustawa dotycząca biegłych sądowych. Minister poinformował, że projekt jest już przygotowany, jednak jego wdrożenie uzależnione pozostaje od możliwości finansowych państwa.

Jak podkreślał, obecny system wymaga gruntownej przebudowy zarówno pod względem organizacyjnym, jak i finansowym. W jego ocenie konieczne jest stworzenie centralnego systemu koordynacji pracy biegłych oraz podniesienie wynagrodzeń, aby do współpracy z wymiarem sprawiedliwości przyciągnąć najlepszych specjalistów.

Bezpieczeństwo jako fundament rozwoju gospodarczego kraju

Choć spotkanie koncentrowało się przede wszystkim na kwestiach prawnych, Minister Sprawiedliwości odniósł się również do zagadnień związanych z bezpieczeństwem państwa. Wskazywał na zmieniające się uwarunkowania geopolityczne, rozwój nowych technologii wykorzystywanych w konfliktach zbrojnych oraz konieczność wzmacniania potencjału obronnego Polski.

- W momencie, gdy obywatel nie czuje się bezpiecznie, ponieważ nie ma instytucjonalnej ochrony, nawet dobrze rozwijająca się gospodarka nie daje stabilności – podkreślił Minister.

Jednocześnie podkreślał, że bezpieczeństwo pozostaje warunkiem dalszego rozwoju społecznego i gospodarczego kraju.

Spotkanie z Waldemarem Żurkiem miało charakter otwartej dyskusji. Uczestnicy wydarzenia zadawali pytania dotyczące funkcjonowania sądów, prokuratury, asesorów sądów administracyjnych, cyfryzacji wymiaru sprawiedliwości oraz planowanych zmian legislacyjnych. Samo czerwcowe posiedzenie Podkarpackiego Forum Myśli Prawniczej natomiast po raz kolejny potwierdziło, że WSPiA Rzeszowska Szkoła Wyższa pozostaje miejscem ważnych debat poświęconych funkcjonowaniu państwa prawa oraz wyzwaniom stojącym przed współczesnym wymiarem sprawiedliwości.